این مدل ابزار جدید یکپارچهای برای ارزیابی آمـادگی اطلاعـاتی اسـت کـه پـنج محـور اساسـی راارزیابی میکند: آمادگی اطلاعاتی، آمادگی سازمانی، آمادگی نیروی انسانی، آمادگی زیرسـاخت هـایفناوری اطلاعات و ارتباطات و آمادگی محیط خارجی. مدل موتولا و براکل
این مدل، آمادگی الکترونیکی سازمانها را از چهار جنبه مـی سـنجد : مـدیریت، زیرسـاخت فنـاوریاطلاعات، توانمندی منابع انسانی و فرایندهای کسب وکار. مدل وردیکت
منبع: برهمند (1394)
این پژوهش به دنبال مناسب ترین مدلی است که بتواند آمادگی الکترونیکـی یـک شـرکت را برای تطابق با تکنولوژیهای تجارت الکترونیک بسنجد، توانایی ارزیابی آمـادگی الکترونیکـی درمقیاس سازمان یا شرکتهای کوچک را به صورت مستقل از کشور یا صنعت داشته با شـد، بـرایارزیابی آمادگی الکترونیکی دسته بندی هایی ایجـاد کنـد و روشـی فـراهم آورد کـه از طریـق آن داده های جمع آوریشده در کل مقیاس پیادهسازی شود.
بر همین اساس، بعد از مقایس ه مدلهای موجود، درنهایت مدل موتولا و براکل (2006) برای ادامه روند کار انتخاب شد. ویژگی این مدل دستهبندی جامعی است که بـه رونـد کـار و بررسـیشاخصها نظم و ترتیب میبخشد. مدل یادشده یکی از مدلهایی است که شاخصهای متنوع و جامعی را در نظر میگیرد و دستهبندی مناسبی از شاخصها ایجاد می کند. همچنین ابزار یکپارچه جدیدی برای ارزیابی آمادگی اطلاعاتی است و پنج محـور اساسـی آمـادگی اطلاعـاتی، آمـادگیسازمانی، آمادگی نیروی انسانی، آمادگی زیرساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطـات 1 و آمـادگیمحیط خارجی را ارزیابی میکند (موتولا و براکـل، 2006). شـاخص هـای موجـود در ایـن ابعـاد می توانند به طور کامل شاخصهایی که در مدلهای ارزیابی آمادگی الکترونیکـی وجـود دار نـ د را پوشش دهند. علاوه بر این، مدل موتولا و براکل برای عنصر اطلاعات اهمیت ویژهای قائل است، در حالیکه مدل های به کاررفته در پژوهش های پیشین به این عنصر توجه کافی نشان نداده اند.
روششناسی پژوهش
این پژوهش از نظر استراتژی از نوع کمـی اسـت ، از لحـاظ نـوع هـدف از دسـته پـژوهش هـایکاربردی به شمار می رود، از نظر افق زمانی در دسته مطالعات مقطعی قرار می گیرد و از تحقیقـاتپیمایشی (میدانی) است. جامعه آمـاری پـژوهش حاضـر دو دسـته بودنـد؛ دسـته اول در مرحلـه طراحی، جامعه آماری را متخصصان و کارشناسان سه بخش بازاریابی، فناوری اطلاعـات و دفتـرفروشِ شرکت رامک تشکیل دادند. به کمک این گروه 12 نفری که به صورت هدفمنـد قضـاوتیانتخاب شدند، کار غربالگری شاخصها و وزن دهی بهآنها را از طریق پرسشنامه صورت پـذیرفت. دسته دوم در مرحله پیاده سازی، جامعه آماری متشکل از کارشناسان شاغل در بخشهای تحقیق و توسعه، طراحی و تولید، فناوری اطلاعات و بخش فروش کارخانه به تعـداد 50 نفـر بودنـد کـهبرای سنجش وضعیت موجود آمادگی الکترونیکی از نظر آنها بهره برده شـد. در ایـن پـژوهش ازسه رویکرد برای تجزیه و تحلیل دادههای جمع آوریشده از پرسشنامه استفاده مـی شـود. ابتـدا ازمیان کل شاخص های شناسایی شده و به کمک دادههای پرسشنامه اول، مهمترین شـاخص هـا از
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
.1 ICT
طریق غربالگری فازی انتخاب می شوند، سپس به کمک تکنیک تلفیق ترکیبی دیماتـل و تحلیـلفرایند شبکهای1، به هر شاخص وزنی اختصاص می یابد و در مرحله آخر، از طریق تحلیل شکاف، اولویتهای اجرایی شرکت رامک تعیین میشود. بنـابراین مـدل مفهـومی ایـن پـژوهش شـاملگام های زیر می شود:
گام 1. نهایی کردن شاخصها: پس از مطالعات کتابخانهای و بررسـی پیشـینه تحقیقـات درحوزه آمادگی الکترونیکی و تجارت الکترونیک، مدل موتولا و براکل (2006) برای پژوهش حاضر انتخاب شد. این مدل پنج بعد اصلی و 90 شاخص را پوشش میدهد که به منظور سفارشیسازی2 آن برای صنعت لبنیات، از نظر خبرگان و تکنیک غربالگری فازی بهره برده شـد؛ بـدین ترتیـب شاخصهای مناسب انتخاب و غربال شدند.
گام 2. تعیین وزن ابعاد و شاخصها: بعد از نهایی شدن شاخصها، به کمـک تکنیـک تلفیـقترکیبی دیماتل و تحلیل فرایند شبکهای، وزن شاخصهای غربال شده بهدست می آید.
گام 3. تعیین وضعیت آمادگی الکترونیکی در سطح بعدها و شاخصها: بعد از غربـالگری
شاخصها و موزونسازی آنها، میزان آمادگی الکترونیکی شرکت اندازهگیری مـی شـود؛ بـه ایـنصورت که شاخصهای غربالشده از مراحل قبـل، در قالـب پرسشـنامهای در اختیـار مـدیران ومتخصصان کارخانه قرار داده میشود تا وضعیت ابعاد و شاخصها در شرکت مشخص شود.
گام 4. تحلیل شکاف دیجیتال: با در دسترس داشتن ابعاد، شاخصهـای مناسـب و وزن آنهـابه کمک مفهوم شکاف، اولویت اقدام اجرایی برای شرکت تعیین میشود.
غربالگری فازی
اجرای این روش بـه اطلاعـات زبـانی ارجـح بـا مقیـاس ترتیبـی نیـاز دارد . ایـن مشخصـه بـهتصمیم گیرنده امکان میدهد دانش، اطلاعات و اولویت خود را درباره میزان رضایتش از معیارهـا مشخص کند. فرایند غربالسازی فازی طی چهار گام زیر اجرا می شود (آذر و فرجی، 1381):
گام اول: ابتدا از اعضای تیم تصمیم گیرنده درخواست میشود با انتخاب گزینه هـای تصـمیم،میزان قضاوت خود را درباره درجه اهمیت هر معیار بیان کنند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
.1 Dematel ANP
.2 Customize
گام دوم: قضاوتها و ارجحیتهای فازی هر تصمیمگیرنده درباره درجه اهمیـت معیار هـا بـایکدیگر تلفیق و تجمیع میشوند تا یک ارزش واحد برای هر عامـل بـه دسـت آیـد. تـابع اجمـاعبه صورت رابطه 1 تعریف می شود

رابطه 1) .…,2,1,0=(

1 + )= ( )
که در آن q تعداد نقاط در مقیاس انتخاب شده؛ r معرف تعداد افراد خبره مشارکت کننده در فرایند تصمیم گیری؛ INT به معنای مقدار عدد صحیح و k تعداد افراد حمایت کننده از گزینه است. پـس از به دست آوردن یک تابع اجماع نظر مناسب، از اپراتور متوسطگیری موزون مرتب شـده (OWA) برای تجمیع ارجحیت های زبانی افراد در ارجحیت زبانی جمعی و گروهی استفاده میشود.
گام سوم: برای هر یک از گزینهها، ارزیابی واحد افراد خبره به صورت نزولی مرتب می شود.
گام چهارم: بیان کننده jاُمین نمره خوب شاخص i است. ارزیابی کلی راهکارها از رابطـه
محاسبه می شود.
= max∩=1,2,…, (2 رابطه
که در آن معرف امتیاز کلی، ارزش jاُمین نمره خوب شاخص و بیان کننده این اسـت که تصمیم گیرنده چقدر به حمایت حداقل j فرد خبره نیاز دارد.
فرایند تحلیل شبکهای1
فرایند تحلیل شبکهای شکل پیشرفته تحلیل سلسلهمراتبی است با این تفاوت که شبکه جایگزین سلسله مراتب شده است تا برای فرایند تصمیمگیری رویکرد غیرخطی فراهم کنـد. هـر شـبکه از
گرهها و عناصر موجود در این گرهها تشکیل می شود. گفتنی است که در یک شبکه تمام اجـزایشبکه باید به هم متصل باشند و نمیتوان یک شبکه را به دو یا چند بخش منفصل تفکیک کـرد(ساعتی و وارگاس، 2006). ارتباطات بین گرههای موجود در هر شبکه تصمیمگیری به دو گـروهدسته بندی میشود؛ وابستگی خارجی2 و وابستگی درونی3. وابستگی خارجی زمانی وجود دارد کـهعناصر موجود در یک گره روی عناصر موجود در گره دیگر تأثیر داشته باشـند . وابسـتگی درونـی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
.1 Analytic Network Process (ANP)
.3.2 Inner dependency Outer dependency
زمانی به وجود می آید که عناصر موجود در یک گره روی هم تأ ثیر بگذارنـد (سـاعتی و وارگـاس،2006). به طور معمول وابستگیهای داخلی به وسیله پیکان دوار نشان داده می شود.
تکنیک دیماتل
این روش میتواند رابطههای میان عناصر را به نوعی مدل ساختاری درک پذیر از سیستم تبـدیلکند (ربیعی و شاهنده، 1390). این رویکرد با این هدف به وجود آمده است که استفاده مناسـب ازروشهای پژوهش علمـی، مـیتوانـد سـاختار پیچیـده مسـائل را بهبـود بخشـد و در شناسـاییراه حل های علمی با ساختار سلسلهمراتب مشارکت کند (تزنگ، چن، یـو و شـیه، 2010). مراحـلاین روش شامل ساخت ماتریس اولیـ ه رابطـه مسـتقیم و محاسـبه مـاتریس میـانگین، محاسـبه ماتریس نرمال رابطه مستقیم و محاسبه ماتریس روابط کل است.
تکنیک تحلیل تلفیقی دیماتل و تحلیل شبکهای1
گام 1: به منظور تشکیل سوپرماتریس، معیارها در کل سیستم مقایسه می شوند.
سوپرماتریس اصلی بردارهای ویژه ستونی را می توان از مقایسه زوجی ماتریس هـای معیارهـابه دست آورد. این سوپرماتریس می تواند به صورت رابطه 3 توصیف شود.
رابطه 3) …



=:::::

که نشان دهنده مجموعه nاُمُ است، به معیار mاُم در مجموعه nاُم و به بردار ویـژ ه اصلی تأثیر معیارها در مجموعه jاُم در مقایسه با مجموعه iام اشاره دارد. بهعلاوه، اگـر مجموعـه jاُم بر مجموعه iاُم تأثیری نداشته باشد [0] = است.
گام 2: سوپرماتریس موزون که از طریق ضربکردن مـاتریس نرمـال شـده مبتنـی بـر روش دیماتل در خودش استخراج می شود.
گام 3: سوپرماتریس موزون با به توان رساندن k که به انـدازه کـافی بـزرگ اسـت، محـدودمی شود. با این کار سوپرماتریس هم گرا می شود و بردارهای کلی اولویت بندی یا وزن ها ب هدسـتمی آید.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
.1 Dematle Analytic Network Process (DANP)
→lim W=W , W , W (4 رابطه

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

اگر سوپرماتریس محدودکننده بیش از یکی است؛ به گونه ای که N سوپرماتریس وجـود دارد،میانگین مقادیر از طریق حاصل جمع N سوپرماتریس و تقسیم بر N به دست می آید.
یافتههای پژوهش
پس از نهاییشدن شاخصها، باید وزن شاخصهای غربالشـده اسـتخراج شـود . مـوزون سـازیشاخصها به کمک تکنیک تلفیق ترکیبی دیماتل و تحلیل فرایند شبکهای انجام میشـود . بـرایاین منظور، شاخصهای غربالشده از مرحله قبل، از طریق دو نوع پرسشنامه در اختیـار خبرگـان قرار گرفت. در هر قسمت، ابعاد و شاخصها با یکـدیگر مقایسـه شـدند و محاسـبات مربـوط بـهتکنیک روی آنها انجام گرفت. وزنهای نهایی شاخصهای هر بعد نیز استخراج میشوند. نتـایجمحاسبات موزونسازی شاخصها در جدول 2 درج شده است.
جدول2. وزن شاخصهای ابعاد پنج گانه
وزن شاخص شاخص بعد
0/070757 تعریف نیازهای اطلاعاتی اطلاعاتی

منابع

اطلاعاتی

منابع

0/130282 تدارک برای دستیابی به منابع مختلف 0/094334 دستیابی به اطلاعات از طریق ابزارهای الکترونیکی 0/062201 راحتی دسترسی به اطلاعات 0/111846 سازوکار جمعآوری و ذخیره و بازیابی اطلاعات 0/078903 فرمتهای استاندارد برای سازماندهی و نگهداری اطلاعات 0/111491 تنوع سیستمهای اطلاعاتی استفادهشده 0/064611 جریان رایگان و سریع اطلاعات 0/118973 ابزارهای اشتراکگذاری اطلاعات درون و بیرون سازمان 0/067433 صحت اطمینان و کاملبودن اطلاعات 0/089167 محدودیتهای دسترسی به اطلاعات 0/158820703 توانایی تعیین نیازهای اطلاعاتی خود انسانی

منابع

انسانی

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید